Το ακούς κι εσύ συνέχεια: ότι είναι ο υδατάνθρακας είναι το μόνο μακροθρεπτικό που σε κάνει να μην μπορείς να σταματήσεις, και μάλιστα πιο έντονα κι από τα ναρκωτικά.
Πάμε να δούμε τι δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα, όμως;
Ποιος είναι ο ισχυρισμός για τον εθισμό στους υδατάνθρακες
Ο ισχυρισμός έχει δύο σκέλη. Το πρώτο: οι υδατάνθρακες είναι το μόνο μακροθρεπτικό συστατικό που προκαλεί εξάρτηση. Το δεύτερο: το λίπος και η πρωτεΐνη δεν τα τρως παραπάνω, άρα δεν εθίζουν.
Η απλή ερώτηση λοιπόν είναι: σε ποιες ΜΕΛΕΤΕΣ σε ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ αποδεικνύεται ο ΕΘΙΣΜΟΣ στους υδατάνθρακες; Διότι αυτή τη στιγμή, για τους υδατάνθρακες ως κατηγορία, τα στοιχεία για εθισμό στον άνθρωπο είναι ελάχιστα. Αυτό που εμφανίζεται ξανά και ξανά στις μελέτες είναι ο συνδυασμός τους με λίπος και αλάτι, μέσα σε πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα.
Εθισμός στη ζάχαρη: τι δείχνουν οι μελέτες σε ανθρώπους
Ερευνητές εξέτασαν ό,τι υπάρχει στη βιβλιογραφία για τον εθισμό στη ζάχαρη και τον συνέκριναν με τον εθισμό στις ουσίες, τόσο σε ζώα όσο και σε ανθρώπους. Το συμπέρασμά τους: υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία που να στηρίζουν τον εθισμό στη ζάχαρη στον άνθρωπο (Westwater et al., 2016).
Στα ζώα, συμπεριφορές που θυμίζουν εθισμό, όπως η υπερφαγία, εμφανίζονταν μόνο όταν η πρόσβαση στη ζάχαρη ήταν διαλείπουσα. Οι συγγραφείς εκτιμούν ότι αυτές οι συμπεριφορές πηγάζουν από την κατά διαστήματα πρόσβαση σε γλυκά, πολύ εύγευστα τρόφιμα, και όχι από τη χημική δράση της ζάχαρης (Westwater et al., 2016). Κράτα το αυτό, θα επανέλθω.
Να το πω και με ακρίβεια: «ελάχιστα στοιχεία» δεν σημαίνει ότι το θέμα έχει κλείσει για πάντα. Σημαίνει ότι σήμερα δεν υπάρχουν ισχυρά δεδομένα που να δικαιολογούν τον ισχυρισμό με τη σιγουριά που ακούγεται στα social.
Για ποιους υδατάνθρακες μιλάμε;
Όταν λες «δεν μπορώ να σταματήσω να τρώω υδατάνθρακες», εννοείς τη βραστή πατάτα και τα ρεβίθια; Ή τις σοκολάτες, τα μπισκότα και τα πατατάκια;
Μια συστηματική ανασκόπηση 41 μελετών κατέγραψε ποια τρόφιμα αναφέρονται στα επεισόδια υπερφαγίας. Από όλα τα είδη τροφίμων που αναφέρθηκαν, περίπου το 70% χαρακτηρίστηκε πολύ επεξεργασμένο και περίπου το 15% ελάχιστα επεξεργασμένο. Τα πιο συχνά ήταν το κέικ, το παγωτό, τα μπισκότα και η σοκολάτα (Worth et al., 2026).
Δυο διευκρινίσεις για να μη διαβάζουμε περισσότερα από όσα λέει η μελέτη. Εδώ «πολύ επεξεργασμένο» σημαίνει τρόφιμο με επεξεργασμένους υδατάνθρακες ή/και προστιθέμενα λιπαρά, και όχι κατηγοριοποίηση NOVA. Επίσης, η ανασκόπηση καταγράφει τι έφαγαν οι άνθρωποι στα επεισόδια, όχι ότι αυτά τα τρόφιμα προκάλεσαν την υπερφαγία. Οι ίδιοι οι συγγραφείς σημειώνουν ότι η αναφορά των τροφίμων στις μελέτες ήταν συχνά ασαφής.
Υδατάνθρακας μαζί με λίπος: ο συνδυασμός που ξεχωρίζει
Σε μια μελέτη όπου οι συμμετέχοντες έπρεπε να πλειοδοτήσουν για να αγοράσουν σνακ, ενώ ταυτόχρονα έκαναν λειτουργική μαγνητική τομογραφία, ήταν διατεθειμένοι να πληρώσουν περισσότερα για τρόφιμα με λίπος και υδατάνθρακα μαζί παρά για τρόφιμα μόνο με υδατάνθρακα ή μόνο με λίπος. Και αυτό ισχύει ακόμα και με τις ίδιες θερμίδες και με ίδια οικειότητα και προτίμηση στα τρόφιμα (DiFeliceantonio et al., 2018).
Ο συνδυασμός δεν περιορίζεται σε υδατάνθρακα με λίπος. Οι ερευνητές που προσπάθησαν να ορίσουν τα «υπερ-εύγευστα» τρόφιμα βρήκαν τρεις ομάδες: λίπος με νάτριο, λίπος με απλά σάκχαρα και υδατάνθρακες με νάτριο (Fazzino et al., 2019). Δηλαδή υπάρχει υπερ-εύγευστο τρόφιμο που βασίζεται στο λίπος και το αλάτι χωρίς να υπάρχει ο υδατάνθρακας στην εξίσωση.
Τώρα, για να είμαστε δίκαιοι, υπάρχουν όντως ερευνητές που πιστεύουν ότι κάποια τρόφιμα μπορεί να έχουν «εθιστικές» ιδιότητες. Όταν όμως ρώτησαν τους ίδιους τους ανθρώπους ποια τρόφιμα τους δημιουργούν αυτή την αίσθηση, από 35 τρόφιμα ξεχώρισαν τα πιο επεξεργασμένα, με υψηλό γλυκαιμικό φορτίο ΚΑΙ πολύ λίπος (Schulte et al., 2015). Πάλι δηλαδή υδατάνθρακες μαζί με λίπος. Η μελέτη αυτή, βέβαια, ήταν συγχρονική, βασίστηκε σε αυτοαναφορές και οι ίδιοι οι συγγραφείς τη χαρακτηρίζουν προκαταρκτική.
Βραστή πατάτα και κρουασάν: τι κορεσμό δίνουν
Σε μια κλασική μελέτη, ερευνητές έδωσαν σε ομάδες ανθρώπων τις ίδιες θερμίδες (240 kcal) από 38 διαφορετικά τρόφιμα και μέτρησαν πόσο χορτάτοι ένιωθαν για δύο ώρες. Αν το λευκό ψωμί έχει δείκτη κορεσμού 100%, η βραστή πατάτα έφτασε στο 323% και το κρουασάν έμεινε στο 47%. Το πιο χορταστικό τρόφιμο ήταν η βραστή πατάτα και το λιγότερο χορταστικό το κρουασάν (Holt et al., 1995).
Στη μελέτη, ο κορεσμός συσχετιζόταν θετικά με τις φυτικές ίνες, την πρωτεΐνη και το νερό του τροφίμου και αρνητικά με το λίπος (Holt et al., 1995).
Και δεν ξέρω εσύ, αλλά εγώ δεν έχω γνωρίσει κανέναν «εθισμένο» στη βραστή πατάτα.
Αν το λίπος κάνει το ίδιο, είναι εξαρτησιογόνο και αυτό;
Πόσο συχνά ακούμε ανθρώπους να λένε ότι, άπαξ και ξεκινήσουν τους ξηρούς καρπούς (που είναι πηγή λίπους) δεν μπορούν να σταματήσουν; Ή ότι «δεν τρώγεται το φαγητό χωρίς ελαιόλαδο, τι νερόβραστο θα το φάω;» (με το ελαιόλαδο να είναι κι αυτό πηγή λίπους).
Αν το «κάτι με κάνει να τρώω περισσότερο» σημαίνει «είναι εθιστικό», τότε οκ. Αλλά τότε εθιστικό είναι και το λίπος, όχι μόνο ο υδατάνθρακας. Και εκεί ο ισχυρισμός «μόνο οι υδατάνθρακες» δεν στέκει.
Η υπερφαγία υπάρχει, και σχετίζεται και με το πώς νιώθουμε
Η υπερφαγία φυσικά υπάρχει. Σε 1.061 ανθρώπους που ετοιμάζονταν για βαριατρική επέμβαση, όσοι πληρούσαν τα κριτήρια «εθισμού στο φαγητό» με το ερωτηματολόγιο YFAS 2.0 είχαν περισσότερη υπερφαγία και συναισθηματική υπερφαγία, χαμηλότερη αυτοαποτελεσματικότητα και περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους (Koball et al., 2021). Είναι μελέτη επικύρωσης ενός ερωτηματολογίου σε συγκεκριμένο πληθυσμό και παρατηρησιακή, οπότε μιλάμε για συσχέτιση και όχι για αιτία.
Αλλά ας κοιτάξουμε και λίγο μέσα μας, παιδιά, και ας μην τα φορτώνουμε όλα στο φαγητό. Αν η υπερφαγία σε ταλαιπωρεί, αξίζει να το συζητήσεις με επαγγελματία υγείας, τόσο της διατροφής όσο και της ψυχικής υγείας.
Οι αρουραίοι, η στέρηση και τα δημητριακά ολικής άλεσης
Θυμάσαι τους αρουραίους, που παρουσίαζαν συμπεριφορά τύπου εθισμού μόνο όταν η πρόσβαση στη ζάχαρη ήταν διαλείπουσα; Ναι, ήταν αρουραίοι, το ξέρω. Ίσως όμως υπάρχει ένα παρόμοιο μοτίβο και σε πολλούς από εμάς: κόβω τους υδατάνθρακες, τους στερούμαι, και όταν τους ξαναβρώ πέφτω με τα μούτρα.
Οπότε, αν νιώθεις ότι χάνεις τον έλεγχο με το φαγητό, ίσως η λύση να μην είναι να κόψεις ολόκληρες κατηγορίες θρεπτικότατων τροφίμων, όπως τα όσπρια και τα δημητριακά ολικής άλεσης, επειδή έχουν υδατάνθρακες.
Για τους οποίους υδατάνθρακες, σε ανθρώπους, τα δεδομένα για εθισμό είναι ελάχιστα. Αντίθετα, στις παρατηρησιακές μελέτες που συνόψισε μια μεγάλη σειρά μετα-αναλύσεων, όσοι έτρωγαν περισσότερες φυτικές ίνες είχαν 15-30% χαμηλότερο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη τύπου 2 και καρκίνο του παχέος εντέρου σε σχέση με όσους έτρωγαν λιγότερες, και παρόμοια ευρήματα είδαν και για τα δημητριακά ολικής άλεσης (Reynolds et al., 2019).
Τι κρατάς από όλα αυτά
Για τον εθισμό στη ζάχαρη και στους υδατάνθρακες ως κατηγορία, τα στοιχεία στον άνθρωπο είναι ελάχιστα.
Στις υπερφαγίες, τα τρόφιμα που αναφέρονται συχνότερα είναι πολύ επεξεργασμένα: κέικ, παγωτό, μπισκότα, σοκολάτα.
Ο συνδυασμός υδατάνθρακα με λίπος (ή λίπους με αλάτι) ξεχωρίζει στις μελέτες. Ο υδατάνθρακας μόνος του, όπως η βραστή πατάτα, βγήκε από τα πιο χορταστικά τρόφιμα.
Η υπερφαγία σχετίζεται και με το πώς νιώθεις, όχι μόνο με το τι τρως.
Αν νιώθεις ότι χάνεις τον έλεγχο, δες πρώτα αν παίζει ρόλο η στέρηση ή το συναίσθημα, πριν κόψεις ολόκληρες τροφικές ομάδες.
Αν σου αρέσει να βλέπεις τα δεδομένα πίσω από όσα ακούς για τη διατροφή, ακολούθησέ με σε Instagram, Facebook, YouTube και TikTok.
Βίντεο
Συχνές ερωτήσεις
Υπάρχει εθισμός στη ζάχαρη;
Σε ανθρώπους, οι ανασκοπήσεις βρίσκουν ελάχιστα στοιχεία που να τον στηρίζουν. Σε ζώα, συμπεριφορές που θυμίζουν εθισμό εμφανίζονται κυρίως όταν η πρόσβαση στη ζάχαρη είναι διαλείπουσα, και πιθανότατα πηγάζουν από αυτή τη διαλείπουσα πρόσβαση και όχι από τη χημική δράση της ζάχαρης (Westwater et al., 2016). Οπότε το «ελάχιστα στοιχεία» ισχύει σήμερα και μπορεί να αλλάξει αν προκύψουν καλύτερα δεδομένα.
Γιατί δεν μπορώ να σταματήσω να τρώω μπισκότα ή πατατάκια;
Οι μελέτες δείχνουν ότι τα τρόφιμα που αναφέρονται συχνότερα στα επεισόδια υπερφαγίας είναι πολύ επεξεργασμένα, όπως κέικ, παγωτό, μπισκότα και σοκολάτα (Worth et al., 2026). Ο συνδυασμός υδατάνθρακα με λίπος ή λίπους με αλάτι φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ελκυστικός (DiFeliceantonio et al., 2018, Fazzino et al., 2019). Σχετίζεται όμως και με το πώς νιώθεις (Koball et al., 2021), οπότε αξίζει να κοιτάξεις και το πλαίσιο, όχι μόνο το τρόφιμο.
Είναι εθιστικό και το λίπος;
Αν «εθιστικό» σημαίνει «κάτι που με κάνει να τρώω περισσότερο», τότε ναι, το λίπος μπαίνει κι αυτό στη συζήτηση. Ένας από τους συνδυασμούς που ορίζουν τα υπερ-εύγευστα τρόφιμα είναι το λίπος με νάτριο, χωρίς απαραίτητα υδατάνθρακα (Fazzino et al., 2019). Γι' αυτό ο ισχυρισμός ότι εθίζουν μόνο οι υδατάνθρακες δεν στέκει.
Οι υδατάνθρακες είναι όλοι ίδιοι από πλευράς κορεσμού;
Όχι. Σε μελέτη με ίδιες θερμίδες από 38 τρόφιμα, η βραστή πατάτα ήταν η πιο χορταστική και το κρουασάν η λιγότερο χορταστική (Holt et al., 1995). Ο κορεσμός συσχετιζόταν θετικά με τις φυτικές ίνες, την πρωτεΐνη και το νερό και αρνητικά με το λίπος.
Αν νιώθω ότι χάνω τον έλεγχο με το φαγητό, να κόψω τους υδατάνθρακες;
Τα δεδομένα δεν στηρίζουν ότι χρειάζεται να κόψεις ολόκληρες κατηγορίες θρεπτικών τροφίμων επειδή έχουν υδατάνθρακες. Οι τροφές με πολλές φυτικές ίνες και τα δημητριακά ολικής άλεσης σχετίζονται, σε παρατηρησιακές μελέτες, με χαμηλότερο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη τύπου 2 και καρκίνο του παχέος εντέρου (Reynolds et al., 2019). Αν η απώλεια ελέγχου σε ταλαιπωρεί, μίλησε με διαιτολόγο ή άλλον επαγγελματία υγείας.
Βιβλιογραφικές Αναφορές
Πατήστε για εμφάνιση
Westwater ML, Fletcher PC, Ziauddeen H. Sugar addiction: the state of the science. Eur J Nutr. 2016;55(Suppl 2):55-69. doi:10.1007/s00394-016-1229-6
Worth IA, Fazzino TL, Sonneville KR, Klump KL, Gearhardt AN. Highly processed foods in binge-eating episodes: the importance of improving food reporting. Int J Eat Disord. 2026;59(6):1259-1277. doi:10.1002/eat.70069
DiFeliceantonio AG, Coppin G, Rigoux L, Edwin Thanarajah S, Dagher A, Tittgemeyer M, et al. Supra-additive effects of combining fat and carbohydrate on food reward. Cell Metab. 2018;28(1):33-44.e3. doi:10.1016/j.cmet.2018.05.018
Holt SH, Miller JC, Petocz P, Farmakalidis E. A satiety index of common foods. Eur J Clin Nutr. 1995;49(9):675-690. PMID:7498104
Fazzino TL, Rohde K, Sullivan DK. Hyper-palatable foods: development of a quantitative definition and application to the US food system database. Obesity (Silver Spring). 2019;27(11):1761-1768. doi:10.1002/oby.22639
Schulte EM, Avena NM, Gearhardt AN. Which foods may be addictive? The roles of processing, fat content, and glycemic load. PLoS One. 2015;10(2):e0117959. doi:10.1371/journal.pone.0117959
Koball AM, Borgert AJ, Kallies KJ, Grothe K, Ames G, Gearhardt AN. Validation of the Yale Food Addiction Scale 2.0 in patients seeking bariatric surgery. Obes Surg. 2021;31(4):1533-1540. doi:10.1007/s11695-020-05148-1
Reynolds A, Mann J, Cummings J, Winter N, Mete E, Te Morenga L. Carbohydrate quality and human health: a series of systematic reviews and meta-analyses. Lancet. 2019;393(10170):434-445. doi:10.1016/S0140-6736(18)31809-9
Το ακούς κι εσύ συνέχεια: ότι είναι ο υδατάνθρακας είναι το μόνο μακροθρεπτικό που σε κάνει να μην μπορείς να σταματήσεις, και μάλιστα πιο έντονα κι από τα ναρκωτικά.
Πάμε να δούμε τι δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα, όμως;
Ποιος είναι ο ισχυρισμός για τον εθισμό στους υδατάνθρακες
Ο ισχυρισμός έχει δύο σκέλη. Το πρώτο: οι υδατάνθρακες είναι το μόνο μακροθρεπτικό συστατικό που προκαλεί εξάρτηση. Το δεύτερο: το λίπος και η πρωτεΐνη δεν τα τρως παραπάνω, άρα δεν εθίζουν.
Η απλή ερώτηση λοιπόν είναι: σε ποιες ΜΕΛΕΤΕΣ σε ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ αποδεικνύεται ο ΕΘΙΣΜΟΣ στους υδατάνθρακες; Διότι αυτή τη στιγμή, για τους υδατάνθρακες ως κατηγορία, τα στοιχεία για εθισμό στον άνθρωπο είναι ελάχιστα. Αυτό που εμφανίζεται ξανά και ξανά στις μελέτες είναι ο συνδυασμός τους με λίπος και αλάτι, μέσα σε πολύ επεξεργασμένα τρόφιμα.
Εθισμός στη ζάχαρη: τι δείχνουν οι μελέτες σε ανθρώπους
Ερευνητές εξέτασαν ό,τι υπάρχει στη βιβλιογραφία για τον εθισμό στη ζάχαρη και τον συνέκριναν με τον εθισμό στις ουσίες, τόσο σε ζώα όσο και σε ανθρώπους. Το συμπέρασμά τους: υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία που να στηρίζουν τον εθισμό στη ζάχαρη στον άνθρωπο (Westwater et al., 2016).
Στα ζώα, συμπεριφορές που θυμίζουν εθισμό, όπως η υπερφαγία, εμφανίζονταν μόνο όταν η πρόσβαση στη ζάχαρη ήταν διαλείπουσα. Οι συγγραφείς εκτιμούν ότι αυτές οι συμπεριφορές πηγάζουν από την κατά διαστήματα πρόσβαση σε γλυκά, πολύ εύγευστα τρόφιμα, και όχι από τη χημική δράση της ζάχαρης (Westwater et al., 2016). Κράτα το αυτό, θα επανέλθω.
Να το πω και με ακρίβεια: «ελάχιστα στοιχεία» δεν σημαίνει ότι το θέμα έχει κλείσει για πάντα. Σημαίνει ότι σήμερα δεν υπάρχουν ισχυρά δεδομένα που να δικαιολογούν τον ισχυρισμό με τη σιγουριά που ακούγεται στα social.
Για ποιους υδατάνθρακες μιλάμε;
Όταν λες «δεν μπορώ να σταματήσω να τρώω υδατάνθρακες», εννοείς τη βραστή πατάτα και τα ρεβίθια; Ή τις σοκολάτες, τα μπισκότα και τα πατατάκια;
Μια συστηματική ανασκόπηση 41 μελετών κατέγραψε ποια τρόφιμα αναφέρονται στα επεισόδια υπερφαγίας. Από όλα τα είδη τροφίμων που αναφέρθηκαν, περίπου το 70% χαρακτηρίστηκε πολύ επεξεργασμένο και περίπου το 15% ελάχιστα επεξεργασμένο. Τα πιο συχνά ήταν το κέικ, το παγωτό, τα μπισκότα και η σοκολάτα (Worth et al., 2026).
Δυο διευκρινίσεις για να μη διαβάζουμε περισσότερα από όσα λέει η μελέτη. Εδώ «πολύ επεξεργασμένο» σημαίνει τρόφιμο με επεξεργασμένους υδατάνθρακες ή/και προστιθέμενα λιπαρά, και όχι κατηγοριοποίηση NOVA. Επίσης, η ανασκόπηση καταγράφει τι έφαγαν οι άνθρωποι στα επεισόδια, όχι ότι αυτά τα τρόφιμα προκάλεσαν την υπερφαγία. Οι ίδιοι οι συγγραφείς σημειώνουν ότι η αναφορά των τροφίμων στις μελέτες ήταν συχνά ασαφής.
Υδατάνθρακας μαζί με λίπος: ο συνδυασμός που ξεχωρίζει
Σε μια μελέτη όπου οι συμμετέχοντες έπρεπε να πλειοδοτήσουν για να αγοράσουν σνακ, ενώ ταυτόχρονα έκαναν λειτουργική μαγνητική τομογραφία, ήταν διατεθειμένοι να πληρώσουν περισσότερα για τρόφιμα με λίπος και υδατάνθρακα μαζί παρά για τρόφιμα μόνο με υδατάνθρακα ή μόνο με λίπος. Και αυτό ισχύει ακόμα και με τις ίδιες θερμίδες και με ίδια οικειότητα και προτίμηση στα τρόφιμα (DiFeliceantonio et al., 2018).
Ο συνδυασμός δεν περιορίζεται σε υδατάνθρακα με λίπος. Οι ερευνητές που προσπάθησαν να ορίσουν τα «υπερ-εύγευστα» τρόφιμα βρήκαν τρεις ομάδες: λίπος με νάτριο, λίπος με απλά σάκχαρα και υδατάνθρακες με νάτριο (Fazzino et al., 2019). Δηλαδή υπάρχει υπερ-εύγευστο τρόφιμο που βασίζεται στο λίπος και το αλάτι χωρίς να υπάρχει ο υδατάνθρακας στην εξίσωση.
Τώρα, για να είμαστε δίκαιοι, υπάρχουν όντως ερευνητές που πιστεύουν ότι κάποια τρόφιμα μπορεί να έχουν «εθιστικές» ιδιότητες. Όταν όμως ρώτησαν τους ίδιους τους ανθρώπους ποια τρόφιμα τους δημιουργούν αυτή την αίσθηση, από 35 τρόφιμα ξεχώρισαν τα πιο επεξεργασμένα, με υψηλό γλυκαιμικό φορτίο ΚΑΙ πολύ λίπος (Schulte et al., 2015). Πάλι δηλαδή υδατάνθρακες μαζί με λίπος. Η μελέτη αυτή, βέβαια, ήταν συγχρονική, βασίστηκε σε αυτοαναφορές και οι ίδιοι οι συγγραφείς τη χαρακτηρίζουν προκαταρκτική.
Βραστή πατάτα και κρουασάν: τι κορεσμό δίνουν
Σε μια κλασική μελέτη, ερευνητές έδωσαν σε ομάδες ανθρώπων τις ίδιες θερμίδες (240 kcal) από 38 διαφορετικά τρόφιμα και μέτρησαν πόσο χορτάτοι ένιωθαν για δύο ώρες. Αν το λευκό ψωμί έχει δείκτη κορεσμού 100%, η βραστή πατάτα έφτασε στο 323% και το κρουασάν έμεινε στο 47%. Το πιο χορταστικό τρόφιμο ήταν η βραστή πατάτα και το λιγότερο χορταστικό το κρουασάν (Holt et al., 1995).
Στη μελέτη, ο κορεσμός συσχετιζόταν θετικά με τις φυτικές ίνες, την πρωτεΐνη και το νερό του τροφίμου και αρνητικά με το λίπος (Holt et al., 1995).
Και δεν ξέρω εσύ, αλλά εγώ δεν έχω γνωρίσει κανέναν «εθισμένο» στη βραστή πατάτα.
Αν το λίπος κάνει το ίδιο, είναι εξαρτησιογόνο και αυτό;
Πόσο συχνά ακούμε ανθρώπους να λένε ότι, άπαξ και ξεκινήσουν τους ξηρούς καρπούς (που είναι πηγή λίπους) δεν μπορούν να σταματήσουν; Ή ότι «δεν τρώγεται το φαγητό χωρίς ελαιόλαδο, τι νερόβραστο θα το φάω;» (με το ελαιόλαδο να είναι κι αυτό πηγή λίπους).
Αν το «κάτι με κάνει να τρώω περισσότερο» σημαίνει «είναι εθιστικό», τότε οκ. Αλλά τότε εθιστικό είναι και το λίπος, όχι μόνο ο υδατάνθρακας. Και εκεί ο ισχυρισμός «μόνο οι υδατάνθρακες» δεν στέκει.
Η υπερφαγία υπάρχει, και σχετίζεται και με το πώς νιώθουμε
Η υπερφαγία φυσικά υπάρχει. Σε 1.061 ανθρώπους που ετοιμάζονταν για βαριατρική επέμβαση, όσοι πληρούσαν τα κριτήρια «εθισμού στο φαγητό» με το ερωτηματολόγιο YFAS 2.0 είχαν περισσότερη υπερφαγία και συναισθηματική υπερφαγία, χαμηλότερη αυτοαποτελεσματικότητα και περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους (Koball et al., 2021). Είναι μελέτη επικύρωσης ενός ερωτηματολογίου σε συγκεκριμένο πληθυσμό και παρατηρησιακή, οπότε μιλάμε για συσχέτιση και όχι για αιτία.
Αλλά ας κοιτάξουμε και λίγο μέσα μας, παιδιά, και ας μην τα φορτώνουμε όλα στο φαγητό. Αν η υπερφαγία σε ταλαιπωρεί, αξίζει να το συζητήσεις με επαγγελματία υγείας, τόσο της διατροφής όσο και της ψυχικής υγείας.
Οι αρουραίοι, η στέρηση και τα δημητριακά ολικής άλεσης
Θυμάσαι τους αρουραίους, που παρουσίαζαν συμπεριφορά τύπου εθισμού μόνο όταν η πρόσβαση στη ζάχαρη ήταν διαλείπουσα; Ναι, ήταν αρουραίοι, το ξέρω. Ίσως όμως υπάρχει ένα παρόμοιο μοτίβο και σε πολλούς από εμάς: κόβω τους υδατάνθρακες, τους στερούμαι, και όταν τους ξαναβρώ πέφτω με τα μούτρα.
Οπότε, αν νιώθεις ότι χάνεις τον έλεγχο με το φαγητό, ίσως η λύση να μην είναι να κόψεις ολόκληρες κατηγορίες θρεπτικότατων τροφίμων, όπως τα όσπρια και τα δημητριακά ολικής άλεσης, επειδή έχουν υδατάνθρακες.
Για τους οποίους υδατάνθρακες, σε ανθρώπους, τα δεδομένα για εθισμό είναι ελάχιστα. Αντίθετα, στις παρατηρησιακές μελέτες που συνόψισε μια μεγάλη σειρά μετα-αναλύσεων, όσοι έτρωγαν περισσότερες φυτικές ίνες είχαν 15-30% χαμηλότερο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη τύπου 2 και καρκίνο του παχέος εντέρου σε σχέση με όσους έτρωγαν λιγότερες, και παρόμοια ευρήματα είδαν και για τα δημητριακά ολικής άλεσης (Reynolds et al., 2019).
Τι κρατάς από όλα αυτά
Αν σου αρέσει να βλέπεις τα δεδομένα πίσω από όσα ακούς για τη διατροφή, ακολούθησέ με σε Instagram, Facebook, YouTube και TikTok.
Βίντεο
Συχνές ερωτήσεις
Βιβλιογραφικές Αναφορές
Πατήστε για εμφάνιση
Με βρίσκεις σε όλα τα social από εδώ.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου